Woekerpolis

1. Wat is een 'woekerpolis'?

Een 'woekerpolis' is een andere naam voor een beleggingsverzekering. Deze naam is bedacht door het TV programma Tros Radar. Het woord is daarna vrij algemeen overgenomen door de media en het publiek. Met 'woekerpolis' bedoelt men te zeggen dat verzekeraars aanzienlijke kosten inhouden waardoor het netto rendement van de polis sterk kan dalen. Wij gebruiken in dit artikel verder de term 'beleggingsverzekeringen'. Hiermee wordt hetzelfde bedoeld.

2. Wat is een beleggingsverzekering?

Een beleggingsverzekering is een complex financieel product dat wordt gezien als een levensverzekering. Het product bestaat in de eerste plaats uit een belegging in effecten (meestal beleggingsfondsen), waarmee een kapitaal wordt opgebouwd. Daarnaast is sprake van een overlijdensrisicoverzekering. Dat wil zeggen dat de begunstigde van de polis een uitkering ontvangt bij het overlijden van de verzekerde. De hoogte van deze uitkering staat bij een beleggingsverzekering echter niet vast, maar hangt af van de waarde van de beleggingen. Hiermee verschilt een beleggingsverzekering dus wezenlijk van andere levensverzekeringen, waar de hoogte van de uitkering wél van tevoren vast staat. Waar andere levensverzekeringen zijn gericht op het bieden van zekerheid, biedt de beleggingsverzekering juist onzekerheid. In de meeste gevallen gaat het de klant helemaal niet om de uitkering bij overlijden, maar juist om het opbouwen van een kapitaal bij leven waarover hij dan kan beschikken. De verzekeringsdekking is meestal volstrekt secundair. Klikt u hier voor een lijst met de beleggingsverzekeringen van de Nederlandse levensverzekeraars.

3. Welke soorten beleggingsverzekeringen zijn er?

Er zijn 2 soorten beleggingsverzekeringen: kapitaalverzekeringen en lijfrenteverzekeringen. Bij kapitaalverzekeringen heeft u het recht om onder bepaalde voorwaarden uit het opgebouwde kapitaal op te nemen. Meestal wordt gespaard voor een doel in de toekomst, bijvoorbeeld de studie van uw kinderen, het maken van een reis of sparen voor later. Veel kapitaalverzekeringen zijn dan ook verkocht als 'spaarproducten'. Het is ook mogelijk om vast te laten leggen dat u het kapitaal zult gebruiken om de hypotheek op uw woning af te lossen. Men spreekt dan van een Kapitaalverzekering Eigen Woning (KEW). Bij een lijfrenteverzekering bouwt u ook kapitaal op, maar u bent dan verplicht om dit te gebruiken om in de toekomst een 'direct ingaande lijfrente' aan te kopen bij een verzekeraar. Een lijfrente is een recht op periodieke uitkeringen. Meestal gaat het hier om een aanvulling op het (pre)pensioen. Voor de KEW en lijfrenteverzekeringen gelden bepaalde fiscale faciliteiten die níet gelden voor andere vormen van kapitaalopbouw. De overheid heeft verzekeraars hiermee 'voorgetrokken' boven andere financiële instellingen die beleggingsproducten aanbieden. De fiscale faciliteiten voor lijfrenteverzekeringen zijn de laatste jaren sterk verminderd. Zo is de mogelijkheid om premies voor lijfrenteverzekeringen af te trekken, sterk beperkt.

4. Hoeveel beleggingsverzekeringen zijn er verkocht?

Nederlandse verzekeraars hebben sinds begin jaren '90 naar schatting circa 6,5 miljoen beleggingsverzekeringen verkocht. Circa 4,1 miljoen huishoudens hebben één of meer van deze producten. In 2006 is er door polishouder gezamenlijk circa € 16 miljard (!) aan premie betaald op beleggingsverzekeringen. De kans is heel groot dat u er ook één of zelfs meer heeft. Klikt u hier voor een lijst van beleggingsverzekeringen van Nederlandse verzekeraars.
Beleggingsverzekeringen waren in de jaren '90 zeer populair door de fiscale voordelen en het gunstige beursklimaat in die jaren. Hierdoor konden verzekeraars hun klanten in offertes en brochures hoge rendementen en uitkeringen voorspiegelen.

5. Heb ik ook een probleem met mijn polis?

U vraagt zich waarschijnlijk af of u ook geraakt wordt door de Woekerpolis Affaire. Die kans is vrij groot. Eerst dient u na te gaan of u ook een beleggingsverzekering heeft. Klikt u hier voor een lijst van beleggingsverzekeringen van Nederlandse verzekeraars. Staat uw polis op deze lijst, dan is het een beleggingsverzekering. Vervolgens dient u vast te stellen of u ook schade heeft geleden op uw polis. Deze schade kan bestaan uit verlies van inleg, uit misgelopen rendement over uw inleg en uit het niet halen van uw doelkapitaal. Onder verlies van inleg wordt verstaan het verschil tussen de actuele waarde van uw polis (volgens het meest recente overzicht dat u van uw verzekeraar heeft gekregen) en de totale premie die u tot aan die datum had betaald. Indien de waarde van uw polis lager is dan de door u betaalde premie, heeft u per saldo verlies geleden. De praktijk wijst uit dat een verlies van 30% of meer van de inleg geen uitzondering is. Daarnaast is ook sprake van verlies van rendement. Immers, als u uw inleg niet op de polis had gestort maar bijvoorbeeld op een spaarrekening had gezet of had belegd, zou u nu waarschijnlijk een hoger kapitaal hebben gehad. Het is vrij lastig om dit zelf uit te rekenen. Tot slot kan er schade zijn in de vorm van een verschil tussen het voorbeeldkapitaal op de einddatum dat is genoemd in de offerte en het voorbeeldkapitaal volgens de meeste recente prognose (meestal is deze opgenomen in de jaarlijkse waardeoverzichten). In de meeste gevallen is de recente prognose véél lager dan het eindkapitaal in de offerte. Wanneer het eindkapitaal in uw offerte tevens uw doelkapitaal is, kunt u een groot probleem krijgen. Onder 'doelkapitaal' wordt verstaan het bedrag dat u moet opbouwen om in de toekomst aan een verplichting te kunnen voldoen, bijvoorbeeld de aflossing van een hypotheek of een bedrag dat u nodig heeft om uw pensioen tot een redelijk niveau aan te vullen. Een tekort kan dan ernstige financiële gevolgen hebben, zoals een restschuld op uw hypotheek of een pensioentekort. U kunt dus een probleem hebben met uw polis als zich één of meer van de volgende situaties voordoen: